Bulgar Hayvancılığı Krizde: Sürüler Azalıyor, Süt Ürünleri İthalatı %43 Artıyor

Bulgar hayvancılığı, hayvan sayısındaki keskin düşüş ve dış pazarlara artan bağımlılıkla karakterize edilen ağır bir yapısal dönüşüm döneminden geçiyor. Avrupa Komisyonu, sektörü AB'nin gıda güvenliği için stratejik olarak tanımlayarak ilk kez kapsamlı bir Hayvancılık Stratejisi kabul ederken, yerel üreticiler sert bir gerçeklikle karşı karşıya kalıyor.

Koyun Yetiştiriciliği ve Süt Üretimindeki Düşüş
Tarım Bakanlığı ve Eurostat verileri endişe verici bir eğilimi ortaya koyuyor. Bulgaristan'daki koyun sayısı 2015 yılında 1,3 milyonun üzerindeyken, 2024 yılında 1 milyonun biraz altına geriledi ve gelecek yıl için tahminler 968 binin altına yeni bir düşüşe işaret ediyor. Keçiler de yaklaşık 145 bin civarında sabit kalarak negatif bir dinamik sergiliyor. En ciddi darbe ise süt üretiminde yaşandı; son beş yılda çiğ süt verimi yaklaşık %25 azaldı ve bu durum süt ürünleri ithalatındaki %43'lük keskin artışla paralellik gösteriyor.

Krizin Nedenleri
Uzmanlar, küçük ve orta ölçekli çiftlikleri zorlayan faktörlerin bir kombinasyonuna işaret ediyor. 2021'den sonra sektör, yem, elektrik ve veteriner ilaçları fiyatlarında sıçramaya neden olan yüksek enflasyonun darbesini aldı. Buna paralel olarak, Afrika domuz zehirlenmesi gibi epizootiler ve koyunlarda koyun apriti gibi hastalıklar, çiftçileri yüz binlerce hayvanı itlaf etmeye zorladı. Özellikle küçük ve mobil mezbahalar gibi yerel altyapı eksikliği, uzak ve dağlık bölgelerdeki üreticileri hayvanları çok uzak mesafelere taşımaya veya elverişsiz koşullarda aracılarla pazarlık yapmaya mecbur bırakıyor.

Pazar Bağımlılığı
Bulgaristan'da et üretimi zayıf kalmaya devam ediyor. Şu anda yerel endüstride kullanılan sığır etinin sadece yaklaşık %20'si yerli üretimken, tavuk etinde bu oran yaklaşık %50 civarındadır. Üçüncü ülkelerden gelen ucuz ithalat, yerel üreticilerin rekabetini zorlaştırıyor ve kapasite artırımına yönelik yatırımları durduruyor.

Yeni Avrupa Stratejisi
Bu zorluklara yanıt olarak Brüksel, hayvancılığı "kritik altyapı"ya dönüştürmeyi amaçlayan bir plan sunuyor. Yeni strateji, ithalat için daha sıkı karşılıklı standartlar, yeni yetiştirme sistemlerine geçiş için finansman ve mobil mezbahaların kurulması için destek öngörüyor. Amaç, ithal soya bağımlılığını azaltmak için 2035 yılına kadar Avrupa protein yem kültürlerinin payını artırmaktır. Bulgaristan için bu önlemlerin başarısı, küçük çiftlikleri koruyabilen ve yerel üretimi yeniden canlandırabilen gerçek bir ulusal politikaya dönüşüp dönüşmeyeceğine bağlı olacaktır.