Nowa reforma w UE: Linie lotnicze będą płacić za swoje emisje, a przemysł otrzyma bodźce do dekarbonizacji

Komisja Europejska przedstawiła propozycję fundamentalnej reformy Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji (ETS), która ma na celu zbalansowanie celów klimatycznych UE z konkurencyjnością gospodarczą kontynentu. Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie zakresu systemu na sektor lotniczy.

Zgodnie z nowym planem, loty międzynarodowe przylatujące do Europy z destynacji w promieniu do 5000 km będą zobowiązane do płacenia za swoje emisje dwutlenku węgla, począwszy od 2029 roku. Komisarz ds. klimatu Wopke Hoekstra podkreśliła, że lotnictwo jest jedynym dużym sektorem, w którym emisje nadal rosną, a nowe przepisy pomogą wyrównać warunki konkurencji z innymi regionami.

Dla firm przemysłowych przewidziano jednak łagodniejsze mechanizmy przejściowe. Będą one mogły otrzymywać bezpłatne uprawnienia do emisji również po 2030 roku, ale według nowego mechanizmu: 80% z nich będzie zależeć od zatwierdzonego planu inwestycyjnego na rzecz dekarbonizacji, a pozostałe 20% zostanie zwolnione dopiero po faktycznym osiągnięciu redukcji emisji.

Inną kluczową zmianą jest sposób przeznaczenia przychodów. Do tej pory państwa członkowskie dysponowały około 80% przychodów z ETS, ale mniej niż 10% z nich kierowano na dekarbonizację przemysłu. Nowa reforma zobowiąże rządy krajowe do przeznaczania 50% tych przychodów na inwestycje w zielone technologie w sektorach objętych systemem.

Propozycja wywołała jednak ostre spory w Brukseli. Grupa 10 państw członkowskich, w tym Włochy oraz kraje Europy Środkowej i Wschodniej, ostrzegła, że zbyt agresywne wymogi klimatyczne mogą „wypchnąć przemysł z Europy”. Z drugiej strony, organizacje ekologiczne, takie jak WWF, krytykują plan, twierdząc, że jest to „koń trojański”, który daje zbyt wiele ustępstw wielkim trucicielom.

W celu wsparcia transformacji Komisja proponuje również utworzenie „Banku Dekarbonizacji Przemysłowej”, który ma zapewnić 100 miliardów euro na projekty w państwach członkowskich. Reforma została już skierowana do Parlamentu Europejskiego i Rady UE, gdzie czekają ją trudne negocjacje.