Bulgar ekonomisi "kredi diyetinde": Ürettiğimizden daha fazlasını harcıyoruz

Bulgar ekonomisi artan yapısal dengesizlikler dönemine giriyor. Bulgaristan Halk Bankası'nın (BNB) en son makroekonomik tahminine göre, GSYH'nin önümüzdeki üç yıl içinde büyümesi beklense de, kalkınma modeli iç tüketime ve kredilendirmeye olan aşırı bağımlılık nedeniyle giderek daha savunmasız hale geliyor.

Tüketim üretimi geride bırakıyor

Uzmanların vurguladığı temel sorun, Bulgarların ulusal ekonominin üretebileceğinden daha fazlasını harcamasıdır. Maaş artışları ve kolay erişilebilir kredilerle desteklenen özel tüketimin bu yıl %4'ün üzerinde artması beklenirken, reel gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) aynı dinamiği göstermiyor. Hanehalkı harcamalarının büyük bir kısmının yurt dışından mal ithalatına yönelmesi, cari işlemler açığının artmasına neden oluyor.

Enflasyonist baskı ve "maaş tuzağı"

BNB, yıllık ortalama fiyat artışının 2026 yılında %5'e ulaşacağını öngörerek enflasyon tahminlerini yükseltiyor. Temel iç faktörlerden biri, maaş artışı ile iş gücü verimliliği arasındaki farktır. Maaşların yıllık yaklaşık %9 oranında artması beklenirken, verimlilik yalnızca %2 civarında artıyor. Bu fark, işletmeleri yüksek iş gücü maliyetlerini telafi etmek için ürün ve hizmet fiyatlarını artırmaya zorluyor.

Kredi patlaması ve borçlanma riskleri

Bulgaristan'daki toplam hanehalkı borçluluğu AB ortalamasının (bölgeler için %50'ye karşı GSYH'nin yaklaşık %25'i) altında kalsa da, hızlı kredi segmentinde endişe verici bir eğilim gözlemleniyor. Bu krediler, mevcut giderleri veya eski borçları karşılamak için giderek daha sık kullanılıyor, bu da belirli nüfus grupları için bir "borç sarmalı" riski yaratıyor.

İş gücü piyasası: İnsan eksikliği

Keskin iş gücü açığı yüksek maaşları desteklemeye devam edecek, ancak aynı zamanda sürdürülebilir ekonomik büyüme potansiyelini de sınırlayacaktır. Azalan çalışma nüfusu, şirketlerin giderek daha az çalışan için rekabet etmek zorunda kalacağı anlamına geliyor, bu da fiyat baskısını daha da artıracaktır.

Sonuç olarak, ekonomik göstergeler kısa vadede istikrarlı görünse de, Bulgaristan'ın uzun vadeli başarısı, sadece tüketici kredisine değil; gerçek yatırımlara, verimliliğin artırılmasına ve ihracat kapasitesinin güçlendirilmesine dayalı bir modele geçişe bağlıdır.