Avrupa, gezegen ortalamasından iki kat daha hızlı ısınıyor: Yeni rapordan veriler

Avrupa, gezegenin geri kalanındaki ortalama hızdan yaklaşık iki kat daha hızlı ısınıyor. Bu, Copernicus servisi ve Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından hazırlanan "Avrupa'da İklim Durumu 2025" raporunun temel bulgularından biridir. Veriler, iklim değişikliğinin eşit şekilde ortaya çıkmadığını, aksine farklı bölgelerin farklı şekillerde tepki verdiğini gösteriyor.

2025 yılı, sanayi öncesi döneme (1850–1900) kıyasla +1.43°C'lik küresel ortalama sıcaklıkla, meteorolojik ölçümlerin başlangıcından bu yana en sıcak üçüncü yıl olarak tescilleniyor. Önemli bir gösterge de 2023–2025 üç yıllık döneminin, küresel ortalama sıcaklığın Paris Anlaşması'nda belirlenen kritik 1.5°C eşiğini aştığı ilk dönem olmasıdır. Sıcaklıklardaki keskin artışın önemli nedenlerinden biri, 2023/24 yılında yaklaşık +0.1°C'lik ek ısınmaya katkıda bulunan El Niño fenomenidir.

Ekstrem sıcaklıklar ve yeni giyim standartları

Karadaki yüksek sıcaklıklar, çeşitli sektörlerde yeni kurallar dikte ediyor. Örneğin, aşırı sıcaklar, silahlı kuvvetlerin üniformalarının üretiminde yeni çözümler gerektiriyor. 2023 yılında, tüm kuvvetlerin saha kıyafetleri için "Ilıman Karasal İklim" için aşırı sıcak ve soğuklarda termal koruma protokollerini içeren tek bir beş renkli yama sistemi tanıtıldı.

Küresel düzeyde rekorlar kaydediliyor: Portekiz'de 46.6°C, Türkiye'nin Asya kısmında ise 50.5°C ölçüldü. Aşırı yağışlar Asya, ABD ve Avrupa'da ciddi sellere yol açarken, Karadeniz'deki seller Akdeniz siklonu Barbara nedeniyle meydana geldi.

Okyanus ısınması ve buz kütleleri

Küresel ısınma, okyanuslardaki rekor ısınma ile daha da şiddetleniyor. 2025 yılında okyanuslardaki ısı birikim hızı, 20. yüzyılın ikinci yarısına kıyasla iki kattan daha fazladır. Sadece 2024 ve 2025 yıllarında dünya okyanusu, 2024 yılında dünyada üretilen elektrik enerjisinden 200 kat daha fazla ısı emmiştir. Dünya okyanusunun ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı, 1980'den bu yana olan seviyelerin 0,6°C üzerindedir; Avrupa çevresindeki denizlerde ısınma +1.1°C'ye, Akdeniz'de ise +1.4°C'ye ulaşmaktadır.

Buna paralel olarak, buz kütlelerinde ciddi bir azalma gözlemleniyor. Kuzey Yarımküre'deki kar örtüsü alanı tarihteki en düşük üçüncü seviyededir. 2025 yılında Arktik deniz buzu ortalama alanı en düşük ikinci seviyededir, Antarktika deniz buzu ise tarihteki en düşük üçüncü değerindedir. 2024/2025 döneminde buzullardaki kütle kaybı yaklaşık 430 gigaton civarındadır; bu hacim, Bulgaristan topraklarını yaklaşık 4 metre suyla kaplamaya yeterlidir.

Bulgaristan üzerindeki etkisi ve gelecek tahminleri

Bulgaristan, bu değişikliklerin sonuçlarını aşırı hava olayları aracılığıyla şimdiden hissetmeye başladı. 2025 yazında ülkede sıcaklıklar 1930'dan bu yana en sıcak üçüncü yaz olurken, kuraklık aynı dönem için en şiddetli kuraklık olarak kaydedildi. Güneybatı Bulgaristan'da 40°C'nin üzerinde sıcaklıklarla sıcak hava dalgaları kaydedildi ve Montana'da 43.5°C ile zirve noktasına ulaşıldı.

İklim tahminleri zorlu olmaya devam ediyor. Yaz mevsiminde yeni bir El Niño döngüsünün başlaması olasılığı yaklaşık %90'dır. Eğer bu olay güçlü veya özellikle çok güçlü olursa, 2026'nın şimdiye kadarki en sıcak yıl olması ve 2027'de yeni bir keskin sıcaklık artışının gözlemlenmesi beklenmektedir.