Daha uzun yaşıyoruz ama daha kötü sağlıkla: Kapsamlı araştırma endişe verici bir eğilimi ortaya koyuyor

Modern tıp insan ömrünü uzatma konusunda önemli başarılar elde etmiş olsa da, The Lancet Public Health dergisinde yayımlanan yeni ve kapsamlı bir araştırma, bu ek yılların kalitesini sorgulatıyor. 204 ülkeyi kapsayan analize göre, ortalama yaşam süresindeki artış, sağlık durumunda buna paralel bir iyileşme ile eşlik etmiyor.

Veriler, 2023 yılında dünyadaki insanların yaşam sürelerinin ortalama %14,5'ini çeşitli hastalık veya fiziksel engellerle geçirdiğini gösteriyor. Sorun şu ki, daha uzun yaşam, hastalık dönemlerini sadece insan ömrünün en son yıllarına ertelemek yerine, olgunluk dönemindeki rahatsızlık süresini giderek daha fazla uzatıyor.

"Hastalık boşluğu"na (morbidity gap) ne sebep oluyor?

"Hastalık boşluğu" terimi, toplam yaşam süresi ile sağlıklı yaşam süresi arasındaki farkı tanımlar. En büyük fark, bu oranın %15,7'ye ulaştığı ABD, Avustralya ve Kanada gibi gelişmiş ülkelerde gözlemlenmektedir.

Bu eğilimin temel faktörü, küresel farkın %57'sinden fazlasına katkıda bulunan ölümcül olmayan ancak kronik durumlardır. En yaygın görülen sorunlar şunlardır:

• kas-iskelet sistemi bozuklukları (kronik bel ağrıları gibi);
• ruhsal bozukluklar;
• duyusal eksiklikler (işitme kaybı gibi);
• istenmeyen yaralanmalar.

Sağlık sistemlerinde değişim ihtiyacı

Uzmanlar, dünya sağlık sistemlerinin önceliklerinde acil bir değişiklik yapılması gerektiğini vurguluyor. Sistemler yalnızca "yaşam süresine" (lifespan) odaklanmak yerine, "sağlıklı yaşam süresine" (healthspan) yönelmelidir.

Bu durum; önleme, rehabilitasyon, ruh sağlığı bakımı ve kronik hastalıkların daha etkili yönetimine stratejik yatırımlar yapılmasını gerektiriyor. Araştırmanın yazarlarına göre, böyle bir yaklaşım sadece bireyler için daha iyi bir yaşam kalitesi sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda toplum için önemli ekonomik faydalar da getirecektir.