Bułgarski sektor roślin oleistych i aromatycznych stoi przed poważnym ryzykiem utraty unikalnego kapitału genetycznego. Naukowcy z Instytutu Róży i Roślin Oleistych w Kazanłaku domagają się natychmiastowego wprowadzenia surowszych mechanizmów kontroli eksportu materiału siewnego oraz osiągnięć hodowlanych.
Podczas spotkania roboczego z gubernatorem Starej Zagory, prof. dr. Kaloyanam Damyanov, eksperci podkreślili, że rosnące międzynarodowe zainteresowanie bułgarską różą oleistą niesie ze sobą niebezpieczeństwo. Przy braku odpowiednich regulacji, cenne odmiany mogą być eksportowane bez niezbędnych ograniczeń, co podkopuje narodowy interes gospodarczy.
Oprócz ochrony funduszu genetycznego, naukowcy wskazali również inne krytyczne problemy spowalniające rozwój sektora:
- Niewystarczające finansowanie: Mimo wysokiego potencjału naukowego, Instytut pracuje na przestarzałym sprzęcie, co utrudnia konkurencję z wiodącymi światowymi ośrodkami.
- Brak krajowego laboratorium referencyjnego: Obecnie certyfikacja i kontrola jakości oleju różanego są rozproszone między różne laboratoria, co rodzi potrzebę wprowadzenia scentralizowanego standardu.
- Słaba więź nauka-biznes: Istnieje potrzeba bardziej aktywnego partnerstwa, w którym wyniki badań naukowych znajdą bezpośrednie zastosowanie praktyczne w produkcji.
Gubernator obiecał zainicjowanie dyskusji z Ministerstwem Rolnictwa i Żywności w celu omówienia zmian regulacyjnych. Jako rozwiązanie zaproponował wykorzystanie modeli partnerstwa publiczno-prywatnego, w których państwo stymulowałoby biznes inwestujący w badania naukowe.
Instytut w Kazanłaku nadal wykazuje wysokie osiągnięcia, takie jak selekcja odmiany lawendy „Teres” oraz udane próby uprawy roślin na wysokości ponad 1500 metrów n.p.m. w górach Rodopy. Sukcesy te wymagają jednak stabilnej ochrony instytucjonalnej, aby bułgarski sektor pozostał konkurencyjny na arenie światowej.